BỆNH THỐI RỄ CÂY TRÊN CÂY TRỒNG: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ CÁCH TRỊ DỨT ĐIỂM

Bệnh thối rễ là hiện tượng hệ thống rễ (bao gồm rễ tơ, rễ chính và cổ rễ) bị các tác nhân gây bệnh trong đất tấn công làm phá hủy cấu trúc mô, khiến rễ bị biến màu, hoại tử và mất chức năng. Triệu chứng này thường xuất hiện song hành với hiện tượng vàng lá. 

I. Dấu hiệu nhận biết cây bị thối rễ

1. Biểu hiện trên rễ (triệu chứng trực tiếp)

Màu sắc và cấu trúc: Khi đào nhẹ lớp đất mặt, ta sẽ thấy rễ tơ (rễ cám) bị thối nâu hoặc đen, có mùi hôi thối khó chịu.

Hiện tượng tuột vỏ: Đây là dấu hiệu điển hình nhất – lớp vỏ rễ mục nát, khi dùng tay vuốt nhẹ sẽ dễ dàng tuột ra khỏi lõi gỗ cứng bên trong, để lại phần lõi rễ trơ trọi.

Thối bắt đầu từ các rễ tơ ở đầu chóp rễ, sau đó thối lan dần vào các rễ lớn và cổ rễ chính. (Ảnh Internet)

2. Biểu hiện trên lá (triệu chứng gián tiếp)

Quy luật rụng: Lá già ở phía dưới tán rụng trước, sau đó bệnh lan dần lên các lá non phía trên ngọn.

Tăng trưởng: Cây ra đọt non chậm, đọt bị chùn lại, lá nhỏ và thiếu sức sống.

 Lá bắt đầu ngả sang màu vàng nhạt hoặc vàng cam. ((Ảnh Internet)

II. Nguyên nhân khiến cây bị thối rễ

1. Đất chua (pH thấp): 

Khi pH < 5, đất bị thiếu hụt canxi, tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển mạnh hơn các vi sinh vật có lợi.

2. Ngập úng và Thiếu oxy: 

Đất bí chặt, thoát nước kém khiến rễ bị "ngạt", thiếu oxy để hô hấp, dẫn đến ngộ độc và suy yếu, tạo cơ hội cho nấm Phytophthora (có bào tử roi bơi trong nước) tấn công.

3. Lạm dụng phân bón hóa học: 

Việc bón quá nhiều đạm hóa học nhưng thiếu phân hữu cơ làm đất bị lèn mặt, nghèo vi sinh vật đối kháng.

4. Vết thương cơ giới: 

Tuyến trùng hại rễ hoặc rệp sáp rễ chích hút tạo ra các vết thương hở, đây chính là "cửa ngõ" thuận lợi nhất để nấm xâm nhiễm vào mạch dẫn.

III. Phân biệt các tác nhân gây bệnh thối rễ và biểu hiện bệnh trên cây trồng 

Bệnh có phạm vi ký chủ cực kỳ rộng, gây hại nặng nề trên hầu hết các nhóm cây kinh tế điển hình:

Trên cây sầu riêng và cây cà phê: Hiện tượng nấm bệnh tấn công bộ rễ gây ra các triệu chứng lá vàng, rụng dần từ lá già lên lá non được gọi phổ biến là bệnh vàng lá thối rễ.

Trên cây cà chua và khoai tây: Khi nấm Fusarium tấn công vào mạch dẫn và rễ khiến cây héo từ từ, lá chuyển vàng rồi chết, tên gọi chuyên môn chính xác là bệnh héo vàng.

Trên cây hồ tiêu: Tình trạng thối rễ, thối gốc do nấm Phytophthora làm lá rụng và cây héo chết nhanh chóng được định danh là bệnh héo nhanh.

Trên cây lúa: Tuyến trùng tấn công có thể gây ra hiện tượng thối rễ lúa. Ngoài ra, vi khuẩn cũng gây ra bệnh thối gốc làm phiến lá chuyển vàng và chết.

Các tác nhân gây bệnh có cơ chế xâm nhiễm, điều kiện phát sinh và biểu hiện gây hại khác nhau. Do đó, việc xác định đúng tác nhân có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và xây dựng biện pháp quản lý bệnh phù hợp. 

>>>Xem thêm: Tại sao sầu riêng bị cháy múi nguyên nhân và cách xử lý hiệu quả 

Lưu ý: Việc xác định chính xác tác nhân gây bệnh bằng mắt thường trên đồng ruộng khá khó, bởi các triệu chứng như héo rũ, còi cọc hay vàng lá thường rất giống nhau và dễ gây nhầm lẫn.

Kiểm soát bệnh thối rễ đòi hỏi sự kiên trì và đúng kỹ thuật. Đặc biệt khi đất có độ ẩm cao, thoát nước kém và hệ vi sinh vật gây hại phát triển mạnh. 

Vì vậy, việc nhận diện sớm dấu hiệu bất thường ở bộ rễ, xác định đúng tác nhân và chủ động quản lý điều kiện đất là yếu tố quan trọng giúp hạn chế bệnh phát sinh, lan rộng. 

Kết hợp chăm sóc, cải thiện hệ thống thoát nước và duy trì môi trường đất phù hợp sẽ góp phần bảo vệ bộ rễ, tạo nền tảng cho cây sinh trưởng ổn định và duy trì năng suất lâu dài.

>>>Xem thêm: 6 điều cần biết về dinh dưỡng đạm đối với cây trồng 

Bài viết mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn phù hợp với tình trạng thực tế mỗi vườn, bà con vui lòng liên hệ hotline kỹ thuật của Vật tư Nông Nghiệp Bích Trâm: 032.669.3970