DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH XỬ LÝ CÂY SẦU RIÊNG BỊ NGỘ ĐỘC PHÂN

Sầu riêng là loại cây trồng có nhu cầu dinh dưỡng cao, đặc biệt trong các giai đoạn sinh trưởng, ra hoa và nuôi trái. Tuy nhiên, việc bón phân không đúng liều lượng, sử dụng phân bón có nồng độ dinh dưỡng quá cao hoặc bón khi đất không đủ độ ẩm có thể khiến sầu riêng bị ngộ độc phân. Tình trạng này nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời có thể gây tổn thương bộ rễ, suy kiệt sức cây, thậm chí làm chết cây.

I. Nguyên nhân khiến cây sầu riêng bị ngộ độc phân

Ngộ độc phân ở cây sầu riêng thường xảy ra khi lượng phân bón vượt quá khả năng hấp thu của bộ rễ, khiến nồng độ muối và các chất dinh dưỡng trong đất tăng cao. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Bón phân quá liều: Sử dụng lượng phân hóa học vượt nhu cầu của cây, đặc biệt là phân đạm, kali hoặc các loại phân có hàm lượng muối cao.

• Bón phân quá gần gốc: Rải phân tập trung sát thân hoặc tại một vị trí khiến rễ non tiếp xúc trực tiếp với nồng độ dinh dưỡng quá cao.

• Sử dụng phân chưa hoai mục: Phân chuồng, phân hữu cơ chưa được ủ hoai có thể phát sinh nhiệt, khí độc và các hợp chất gây hại cho rễ.

• Bón phân trong điều kiện đất khô hạn: Khi đất thiếu nước, nồng độ muối trong dung dịch đất tăng lên, làm rễ khó hấp thu nước và dễ bị tổn thương.

• Phối trộn phân bón không phù hợp: Một số loại phân khi kết hợp sai cách có thể làm tăng độ mặn hoặc gây mất cân đối dinh dưỡng trong đất

Ngoài ra, việc bón phân liên tục trong thời gian ngắn mà không theo dõi phản ứng của cây cũng làm tăng nguy cơ tích tụ dinh dưỡng và gây ngộ độc (Nguồn Internet)

>>>Xem thêm: Bệnh đốm mắt cua trên cây sầu riêng: nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả

1. Lá bị cháy mép, vàng và khô dần

Đây là một trong những dấu hiệu thường gặp. Lá sầu riêng có thể xuất hiện tình trạng cháy ở đầu lá, mép lá hoặc các vùng mô lá bị khô nâu. Khi tổn thương nặng, lá chuyển vàng, quăn lại và rụng sớm.

Nguyên nhân là nồng độ muối trong đất quá cao khiến rễ khó hút nước, làm cây xuất hiện tình trạng mất nước sinh lý dù đất vẫn có độ ẩm.

2. Đọt non chậm phát triển, lá non biến dạng

Cây bị ngộ độc phân thường giảm khả năng sinh trưởng. Đọt non phát triển chậm, lá mới nhỏ hơn bình thường, có thể bị xoăn, biến dạng hoặc không bung hoàn toàn. Nếu tình trạng kéo dài, cây sẽ giảm khả năng ra đọt mới và dần suy yếu.

3. Rễ non bị cháy, thâm đen hoặc thối

Đây là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý. Khi kiểm tra vùng rễ tơ, nhà vườn có thể nhận thấy rễ non bị chuyển màu nâu, đen, teo lại hoặc mất lớp rễ hút khỏe mạnh.

Khi bộ rễ bị tổn thương, khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng giảm mạnh, khiến cây dễ héo, vàng lá và suy kiệt.

4. Cây héo rũ dù đất vẫn còn ẩm

Một biểu hiện khá điển hình là cây có hiện tượng héo lá vào ban ngày, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng, dù đất quanh gốc vẫn còn độ ẩm.

Điều này xảy ra do nồng độ muối trong đất cao làm giảm khả năng hút nước của rễ. Nếu không được xử lý, tình trạng héo có thể kéo dài và ảnh hưởng đến toàn bộ tán cây.

5. Cây rụng lá, suy yếu và giảm khả năng nuôi trái

Ở mức độ nghiêm trọng, cây có thể rụng lá hàng loạt, đọt ngừng phát triển, cành suy yếu. Đối với cây đang mang trái, tình trạng thiếu nước và suy giảm hoạt động của bộ rễ còn có thể làm trái phát triển kém, tăng nguy cơ rụng trái non.

Ngộ độc phân có thể biểu hiện trên lá, đọt non và bộ rễ. Nhà vườn cần quan sát tổng thể để phân biệt tình trạng này với thiếu dinh dưỡng, bệnh thối rễ hoặc các vấn đề sinh lý khác (Nguồn Internet)

>>>Xem thêm: Bệnh Nấm Hồng Trên Cây Sầu Riêng: Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Cách Phòng Trị 

III. Cách xử lý cây sầu riêng bị ngộ độc phân hiệu quả

Khi phát hiện cây có dấu hiệu ngộ độc phân, nhà vườn cần xử lý sớm, ưu tiên giảm nồng độ muối trong vùng rễ và phục hồi khả năng hấp thu của cây.

1. Ngừng bón tất cả các loại phân bón

Việc đầu tiên cần làm là tạm ngưng bón phân hóa học, phân hữu cơ và các loại phân kích thích sinh trưởng khi chưa xác định được mức độ tổn thương.

Không nên tiếp tục bổ sung dinh dưỡng với suy nghĩ giúp cây nhanh phục hồi, bởi điều này có thể khiến nồng độ muối trong đất tăng cao hơn và làm tổn thương rễ nghiêm trọng.

2. Kiểm tra độ ẩm và khả năng thoát nước của đất

Nhà vườn cần kiểm tra khu vực quanh tán cây, nơi tập trung nhiều rễ hút. Nếu đất đang khô, có thể tưới nước từ từ để làm giảm nồng độ muối trong vùng rễ.

Trường hợp đất bị úng hoặc thoát nước kém, cần khơi thông rãnh thoát nước trước. Không nên tưới xả liên tục khi đất không có khả năng thoát nước vì có thể khiến bộ rễ thiếu oxy và phát sinh bệnh thối rễ.

3. Rửa trôi lượng phân dư trong đất khi đủ điều kiện

Nếu xác định nguyên nhân do bón quá nhiều phân và đất có khả năng thoát nước tốt, nhà vườn có thể tưới nước sạch theo từng đợt để hỗ trợ rửa trôi lượng muối dư thừa ra khỏi vùng rễ.

Cần thực hiện từ từ, tránh tưới quá nhiều trong một lần hoặc để đất ngập nước kéo dài. Với đất sét, đất trũng hoặc vườn đang có dấu hiệu thối rễ, cần đánh giá khả năng thoát nước trước khi áp dụng biện pháp này.

4. Hỗ trợ phục hồi bộ rễ

Sau khi kiểm soát được lượng phân dư và độ ẩm đất, nhà vườn có thể cân nhắc sử dụng các chế phẩm sinh học hỗ trợ vùng rễ, chẳng hạn sản phẩm chứa vi sinh vật có lợi hoặc chất hữu cơ phù hợp.

Việc lựa chọn sản phẩm cần căn cứ vào tình trạng thực tế của vườn, thành phần và hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất. Không nên phối trộn nhiều loại chế phẩm cùng lúc hoặc sử dụng phân bón liều cao để kích rễ khi cây vẫn đang bị tổn thương.

5. Theo dõi và chăm sóc cây trong giai đoạn phục hồi

Trong thời gian phục hồi, cần duy trì độ ẩm đất ổn định, hạn chế để cây chịu nắng nóng hoặc khô hạn kéo dài. Đồng thời, kiểm tra định kỳ tình trạng lá, đọt non và rễ tơ để đánh giá khả năng hồi phục.

Chỉ nên bón phân trở lại khi cây đã có dấu hiệu phục hồi, bộ rễ hoạt động tốt hơn và đất không còn tình trạng tích tụ muối quá mức. Khi bón lại, nên bắt đầu với lượng phù hợp, chia nhỏ thành nhiều lần và điều chỉnh theo sức cây.

Khi bón lại, nên bắt đầu với lượng phù hợp, chia nhỏ thành nhiều lần và điều chỉnh theo sức cây (Nguồn Internet)

>>>Xem thêm: CÁCH CHĂM SÓC CÂY TIÊU SAU KHI THU HOẠCH HIỆU QUẢ 

IV. Cách phòng ngừa ngộ độc phân cho cây sầu riêng

Phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả và ít tốn kém hơn so với việc khắc phục cây đã bị tổn thương. Để hạn chế nguy cơ ngộ độc phân, nhà vườn nên lưu ý:

• Bón phân đúng liều lượng: Căn cứ vào tuổi cây, giai đoạn sinh trưởng, tình trạng đất và nhu cầu dinh dưỡng thực tế.

• Chia nhỏ lượng phân: Hạn chế bón tập trung một lượng lớn trong một lần, đặc biệt vào mùa khô.

• Bón phân đúng vị trí: Rải phân theo vùng rễ hút, tránh tập trung sát gốc hoặc để phân tiếp xúc trực tiếp với rễ non.

• Sử dụng phân hữu cơ hoai mục: Chỉ sử dụng phân đã được xử lý, ủ hoai đúng quy trình.

• Quản lý nước tưới hợp lý: Duy trì độ ẩm ổn định, tránh để đất quá khô sau khi bón phân.

• Kiểm tra đất định kỳ: Theo dõi pH, độ dẫn điện EC và các chỉ tiêu dinh dưỡng để phát hiện nguy cơ tích tụ muối hoặc mất cân đối dinh dưỡng.

Đặc biệt, nhà vườn không nên áp dụng một công thức bón phân cố định cho tất cả các vườn sầu riêng. 

V. Những sai lầm cần tránh khi xử lý cây sầu riêng bị ngộ độc phân

Trong quá trình cứu cây, một số thao tác tưởng chừng có lợi nhưng có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn:

• Tiếp tục bón thêm phân NPK để kích thích cây ra đọt.

• Tưới nước quá nhiều khi đất đang bị ngập hoặc thoát nước kém.

• Bón vôi, phân hữu cơ hoặc các chế phẩm cải tạo đất khi chưa xác định nguyên nhân và chưa đánh giá độ pH.

• Cắt bỏ quá nhiều cành, lá khiến cây mất thêm khả năng quang hợp.

• Sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc và chế phẩm phục hồi mà không kiểm tra tính tương thích. 

Nếu cây bị tổn thương nặng, rễ thâm đen trên diện rộng hoặc có biểu hiện héo kéo dài, nhà vườn nên lấy mẫu đất, nước và rễ để kiểm tra, đồng thời tham khảo ý kiến cán bộ kỹ thuật nông nghiệp trước khi áp dụng biện pháp xử lý chuyên sâu (Nguồn Internet)

Bài viết mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn phù hợp với tình trạng thực tế mỗi vườn, bà con vui lòng liên hệ hotline kỹ thuật của Vật tư Nông Nghiệp Bích Trâm: 032.669.3970