Kỹ thuật tỉa cành, tạo tán cho cây sầu riêng là một trong những biện pháp chăm sóc quan trọng giúp cây phát triển cân đối ngay từ giai đoạn kiến thiết cơ bản đến khi bước vào thời kỳ kinh doanh. Việc tỉa cành, tạo tán đúng kỹ thuật sẽ giúp hình thành bộ khung cành vững chắc, tán cây thông thoáng, phân bố ánh sáng đồng đều và tạo điều kiện thuận lợi để cây mang năng suất ổn định trong những năm tiếp theo.

I. VÌ SAO CẦN TỈA CÀNH, TẠO TÁN CHO CÂY SẦU RIÊNG?

1. Giúp cây phát triển cân đối và hình thành bộ khung vững chắc

Trong những năm đầu sau khi trồng, cây sầu riêng tập trung phát triển bộ rễ, thân chính và hệ thống cành. Nếu không được định hình từ sớm, các cành sẽ phát triển theo nhiều hướng khác nhau, dẫn đến tình trạng cành khỏe, cành yếu phân bố không đồng đều.

Thực hiện tỉa cành và tạo tán ngay từ giai đoạn kiến thiết cơ bản sẽ giúp cây hình thành bộ khung chắc chắn, các cành cấp 1 được phân bố hợp lý và tạo nền tảng cho quá trình sinh trưởng lâu dài.

2. Tăng khả năng đón ánh sáng cho toàn bộ tán cây

Những cành mọc chen chúc hoặc phát triển bên trong tán thường che khuất ánh sáng của các cành khác. Điều này làm giảm hiệu quả quang hợp và ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây.

Khi loại bỏ những cành không cần thiết, ánh sáng sẽ phân bố đồng đều hơn trong toàn bộ tán, giúp các cành khỏe mạnh phát triển thuận lợi.

3. Hạn chế gãy cành khi cây mang nhiều quả

Ở những cây không được tạo tán hợp lý, cành khỏe thường mang số lượng quả lớn trong khi cành yếu lại ít hoặc không có quả. Sự phân bố không đồng đều này khiến cành dễ bị quá tải, đặc biệt khi gặp gió lớn.

Việc duy trì bộ khung cân đối giúp cây phân bố sức mang quả hợp lý hơn, từ đó giảm nguy cơ gãy cành trong quá trình mang trái.

4. Góp phần hạn chế sâu bệnh

Tán cây thông thoáng không chỉ giúp tăng khả năng quang hợp mà còn giảm độ ẩm bên trong tán, hạn chế môi trường thuận lợi cho sâu bệnh phát triển.

Đồng thời, khi cần phun thuốc bảo vệ thực vật hoặc bổ sung dinh dưỡng qua lá, dung dịch cũng dễ tiếp cận toàn bộ tán cây hơn.

Tỉa cành, tạo tán cho cây sầu riêng (Ảnh Internet)

II. HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT TỈA CÀNH, TẠO TÁN CHO CÂY SẦU RIÊNG

1. Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ trước khi cắt tỉa

Để việc cắt tỉa diễn ra thuận lợi và hạn chế làm tổn thương cây, bà con nên chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ phù hợp với từng loại cành.

Đối với các cành nhỏ, có thể sử dụng kéo cắt cành chuyên dụng với lưỡi sắc, sạch, không bị rỉ sét và có lò xo trợ lực. Những cành ở vị trí cao nên dùng kéo cán dài để thao tác thuận tiện hơn.

Với các cành lớn mà kéo không thể cắt được, bà con có thể sử dụng cưa cầm tay hoặc máy cắt cành. Ngoài ra, đối với cây cao trên 2 m, nên sử dụng thang nhôm chữ A hoặc thang nhôm gấp để đảm bảo an toàn trong quá trình làm việc.

Bên cạnh các dụng cụ cắt tỉa, cần chuẩn bị thêm thuốc xử lý vết cắt, vôi hoặc băng keo nilon để bảo vệ cây sau khi cắt.

2. Kỹ thuật tỉa cành trong giai đoạn kiến thiết cơ bản

Ở giai đoạn cây còn nhỏ, mục tiêu chính là xây dựng bộ khung cành cân đối và khỏe mạnh.

Ban đầu chỉ giữ lại một thân chính, đồng thời loại bỏ toàn bộ chồi mọc từ gốc và các cành phát sinh từ vị trí gốc ghép. Công việc này chủ yếu thực hiện trong năm đầu tiên.

Cành cấp 1 đầu tiên nên được giữ cách mặt đất trên 50 cm. Những cành tiếp theo bố trí trên thân chính với khoảng cách khoảng 8–10 cm khi cây còn nhỏ. Khi cây phát triển lớn hơn, khoảng cách giữa các cành không nên nhỏ hơn 30 cm.

Ngoài ra, cần loại bỏ các cành mọc thẳng đứng bên trong tán, cành yếu, cành bị sâu bệnh hoặc những cành nằm quá sát mặt đất để tập trung dinh dưỡng cho các cành khỏe.

Theo khuyến cáo, việc cắt tỉa nên thực hiện vào những ngày nhiều mây nhằm hạn chế hiện tượng cháy vỏ do ánh nắng tác động lên các vị trí vừa cắt.

Sau khi tuyển chọn, cây nên duy trì khoảng 4–5 cành cấp 1, phân bố đều theo các hướng khác nhau. Cành cấp 1 đầu tiên nên nằm trong khoảng 50–80 cm tính từ mặt đất để tạo bộ khung thông thoáng và cân đối.

>>>XEM THÊM: THỤ PHẤN BỔ SUNG CHO SẦU RIÊNG VÀO BAN ĐÊM GIÚP TRÁI TRÒN ĐỀU

3. Kỹ thuật tỉa cành trong giai đoạn kinh doanh

Khi bước sang giai đoạn cho quả, việc tỉa cành cần tập trung vào những cành có khả năng mang trái tốt.

Đối với cây sầu riêng, hoa và quả xuất hiện trên thân chính cũng như trên các cành, không hình thành ở phần ngọn. Vì vậy, nên ưu tiên giữ lại những cành khỏe, mọc ngang và có vị trí từ khoảng 1 m trở lên so với mặt đất.

Trong năm, việc cắt tỉa thường được thực hiện 3 lần.

Lần thứ nhất tiến hành ngay sau thu hoạch. Đây là thời điểm thích hợp để loại bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành yếu và những cành đã suy kiệt sau khi mang nhiều quả.

Lần thứ hai thực hiện vào khoảng tháng 8 đến tháng 9, trước khi bón phân lần hai. Lúc này cần cắt bỏ cành vượt, cành khô, cành sâu bệnh và các cành rết nhằm giúp tán cây thông thoáng hơn. Sau khi hoàn tất việc cắt tỉa mới tiến hành bón phân.

Lần thứ ba được thực hiện khi quả đạt kích thước tương đương quả quýt. Việc cắt tỉa ở giai đoạn này thường kết hợp với tỉa quả để cây tập trung dinh dưỡng nuôi những quả còn lại.

Kỹ thuật tỉa cành, tạo tán cho cây sầu riêng (Ảnh Internet)

III. CHĂM SÓC CÂY SẦU RIÊNG SAU KHI TỈA CÀNH

Sau khi hoàn thành việc tỉa cành, tạo tán, cây sầu riêng cần được chăm sóc đúng cách để nhanh phục hồi và hạn chế nguy cơ nhiễm sâu bệnh. Đây cũng là giai đoạn quan trọng giúp cây ổn định sinh trưởng, chuẩn bị cho các đợt ra đọt, ra hoa hoặc nuôi quả tiếp theo.

1. Xử lý và bảo vệ vết cắt

Các vị trí vừa cắt cành cần được kiểm tra và xử lý ngay sau khi hoàn thành. Đối với những vết cắt có đường kính từ 1 cm trở lên, bà con nên gọt lại cho bề mặt phẳng, sau đó quét vôi hoặc thuốc trừ nấm để hạn chế nấm bệnh xâm nhập.

Ngoài ra, có thể sử dụng băng keo nilon quấn kín vết cắt nhằm hạn chế nước mưa và côn trùng tiếp xúc trực tiếp với phần mô cây vừa bị cắt.

Trong trường hợp cắt ngọn để khống chế chiều cao cây, vết cắt được xử lý bằng hỗn hợp Agri-fos kết hợp Mancozeb, sau đó dùng nửa vỏ chai thuốc úp lên vị trí cắt để hỗ trợ bảo vệ vết thương.

2. Vệ sinh vườn sau khi cắt tỉa

Sau khi tỉa cành, bà con nên kết hợp dọn cỏ và thu gom toàn bộ cành lá vừa cắt khỏi vườn. Những cành này cần được đem tiêu hủy nhằm giảm nguồn sâu bệnh có thể tồn tại và lây lan sang vụ tiếp theo.

Việc giữ cho vườn thông thoáng cũng góp phần hạn chế nơi cư trú của côn trùng gây hại và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chăm sóc sau này.

3. Theo dõi sâu bệnh thường xuyên

Sau khi cắt tỉa, cây sầu riêng dễ bị tác động bởi một số bệnh như xì mủ thân hoặc thối rễ, vì vậy cần chủ động phun thuốc phòng bệnh theo khuyến cáo.

Bên cạnh đó, bà con nên thường xuyên thăm vườn để quan sát sự phát triển của các chồi mới. Nếu xuất hiện những cành mọc sai vị trí hoặc phát triển không theo định hướng tạo tán, cần tiếp tục cắt bỏ để duy trì bộ khung của cây.

Trước và sau khi cắt tỉa cành cây sầu riêng (Ảnh Internet)

>>>XEM THÊM: CÁCH TỈA BỚT BÔNG SẦU RIÊNG: GIỮ LẠI CHÙM BÔNG VỊ TRÍ NÀO ĐỂ TỶ LỆ ĐẬU CAO NHẤT?

IV. MỘT SỐ LƯU Ý KHI TỈA CÀNH, TẠO TÁN CHO CÂY SẦU RIÊNG

1. Kiểm tra và tỉa cành định kỳ

Ngoài ba đợt cắt tỉa chính trong năm, bà con nên duy trì thói quen kiểm tra vườn định kỳ. Khoảng 2 tháng/lần, có thể loại bỏ những cành mọc từ thân chính, cành vượt hoặc các cành phát triển bên trong tán nếu chúng ảnh hưởng đến hình dạng của cây.

Việc tỉa cành thường xuyên giúp bộ khung luôn cân đối, hạn chế tình trạng tán cây quá rậm và tạo điều kiện để ánh sáng phân bố đồng đều.

2. Lưu ý về cây trồng trong vườn sầu riêng

Theo khuyến cáo, không nên trồng trong vườn sầu riêng những loại cây là ký chủ của nấm Phytophthora spp. như đu đủ, dứa, ca cao hoặc cao su. Đây là tác nhân có thể gây ra các bệnh nghiêm trọng như vàng lá, thối rễ và thối loét thân, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây sầu riêng.

Hướng dẫn kỹ thuật tỉa cành, tạo tán cho cây sầu riêng không chỉ giúp cây hình thành bộ khung cành khỏe mạnh mà còn góp phần nâng cao khả năng quang hợp, hạn chế sâu bệnh và phân bố sức mang quả hợp lý. Từ giai đoạn kiến thiết cơ bản đến thời kỳ kinh doanh, việc thực hiện đúng thời điểm, lựa chọn cành cần giữ lại và chăm sóc cây sau khi cắt tỉa đều có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển lâu dài của vườn sầu riêng. Khi duy trì bộ tán thông thoáng và cân đối, cây sẽ có điều kiện sinh trưởng ổn định, tạo nền tảng cho năng suất và chất lượng quả trong các vụ tiếp theo.

Bài viết mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn phù hợp với tình trạng thực tế mỗi vườn, bà con vui lòng liên hệ hotline kỹ thuật của Vật tư Nông Nghiệp Bích Trâm: 032.669.3970