SẦU RIÊNG RỤNG TRÁI: NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH KHẮC PHỤC HIỆU QUẢ

Sầu riêng rụng trái là tình trạng khiến nhiều nhà vườn lo lắng, đặc biệt trong giai đoạn cây vừa đậu trái và bắt đầu nuôi trái non. Hiện tượng này có thể xuất phát từ quá trình rụng sinh lý tự nhiên, cây đi đọt, mất cân đối dinh dưỡng, sốc nước hoặc sâu bệnh gây hại. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp nhà vườn lựa chọn biện pháp chăm sóc phù hợp, hạn chế thất thoát sản lượng và nâng cao hiệu quả canh tác.

I. Sầu riêng rụng trái do những nguyên nhân nào? 

Không phải mọi trường hợp sầu riêng rụng trái đều là dấu hiệu bất thường. Một số trái non sẽ tự rụng để cây điều chỉnh số lượng trái phù hợp với khả năng cung cấp dinh dưỡng.  

Nếu trái rụng nhiều và kéo dài, nhà vườn cần kiểm tra tình trạng sinh trưởng của cây, chế độ tưới nước và dấu hiệu sâu bệnh. (Nguồn Internet)

1. Rụng trái sinh lý tự nhiên

Rụng trái sinh lý là cơ chế tự điều chỉnh của cây sầu riêng khi số lượng trái đậu vượt quá khả năng nuôi dưỡng. Những trái phát triển kém, cuống yếu hoặc không được cung cấp đủ dinh dưỡng có thể bị cây đào thải.

Hiện tượng này thường xuất hiện từ giai đoạn xả nhị đến khoảng hai tuần sau khi đậu trái. Mức độ rụng phụ thuộc vào sức khỏe cây, số lượng trái giữ lại và điều kiện chăm sóc.

Cách khắc phục:

• Theo dõi số lượng trái rụng và tốc độ phát triển của trái còn lại.

• Duy trì chế độ tưới nước ổn định, tránh để cây thiếu hoặc thừa nước.

• Cung cấp dinh dưỡng cân đối theo từng giai đoạn phát triển.

• Không vội tăng lượng phân bón hoặc sử dụng chất kích thích giữ trái khi chưa xác định rõ nguyên nhân.

Nếu trái rụng ở mức vừa phải và cây vẫn phát triển bình thường, nhà vườn có thể tiếp tục theo dõi. Trường hợp rụng bất thường, cần kiểm tra thêm các yếu tố khác.

2. Cây đi đọt trong giai đoạn nuôi trái

Cây sầu riêng đi đọt khi đang mang trái là một trong những nguyên nhân đáng chú ý gây rụng trái non. Khi đọt mới phát triển mạnh, nhu cầu dinh dưỡng của bộ phận này tăng lên, tạo ra sự cạnh tranh với trái đang lớn.

Tình trạng này đặc biệt cần lưu ý trong hai giai đoạn:

• Từ khi xả nhị đến giai đoạn trái trứng gà: Đọt phát triển mạnh có thể khiến trái non rụng nhiều.
• Từ giai đoạn trái trứng gà đến trái lon sữa: Sự cạnh tranh dinh dưỡng có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển, khiến trái rụng hoặc biến dạng.

Cách khắc phục:

• Theo dõi sự phát triển của cơi đọt ngay từ giai đoạn đầu nuôi trái.
• Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp với sức cây và lượng trái đang mang.
• Hạn chế tình trạng cây phát triển đọt quá mạnh trong thời điểm nhạy cảm.
• Áp dụng biện pháp quản lý đọt theo hướng dẫn kỹ thuật phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng.

Không nên tự ý sử dụng chất điều tiết sinh trưởng hoặc phối trộn nhiều loại thuốc để hãm đọt khi chưa nắm rõ tình trạng vườn.

3. Mất cân đối dinh dưỡng

Trong giai đoạn nuôi trái, cây sầu riêng cần được cung cấp đầy đủ và cân đối các nguyên tố dinh dưỡng để duy trì sự phát triển của trái, cuống và các bộ phận khác.

Thiếu hụt dinh dưỡng có thể khiến trái phát triển chậm, cuống yếu và làm tăng nguy cơ rụng. Trong đó, canxi có vai trò quan trọng đối với cấu trúc thành tế bào, còn bo tham gia vào nhiều quá trình sinh trưởng và phát triển của cây.

Tuy nhiên, sầu riêng rụng trái không đồng nghĩa với việc cây chắc chắn thiếu canxi hoặc bo. Tình trạng rễ, độ ẩm đất và khả năng hấp thu dinh dưỡng cũng cần được xem xét.

Cách khắc phục:

• Bón phân cân đối theo giai đoạn phát triển của cây và kết quả đánh giá tình trạng vườn.

• Bổ sung các nguyên tố trung, vi lượng khi có căn cứ về nhu cầu của cây.

• Duy trì độ ẩm đất phù hợp để hỗ trợ quá trình hấp thu dinh dưỡng.

• Tránh bón phân quá liều hoặc tăng lượng phân đột ngột khi cây đang chịu stress.

Bên cạnh việc bổ sung dinh dưỡng, nhà vườn cần kiểm tra bộ rễ và điều kiện đất để xác định cây có hấp thu hiệu quả các chất được cung cấp hay không.

4. Sốc nước do thay đổi độ ẩm đột ngột

Chế độ tưới nước thiếu ổn định có thể làm tăng nguy cơ rụng trái sầu riêng. Khi đất khô trong thời gian dài rồi được tưới một lượng nước lớn đột ngột, độ ẩm vùng rễ thay đổi nhanh, khiến cây bị stress.

Ngược lại, đất thường xuyên ngập úng hoặc thoát nước kém có thể làm rễ thiếu oxy, suy yếu và giảm khả năng hấp thu nước, dinh dưỡng.

Cách khắc phục:

• Duy trì độ ẩm đất tương đối ổn định trong giai đoạn nuôi trái.

• Nếu vườn đã khô hạn, tăng lượng nước tưới từ từ thay vì tưới dồn quá nhiều trong một lần.

• Kiểm tra hệ thống thoát nước, nhất là trong mùa mưa.

• Cải thiện độ tơi xốp và khả năng thoát nước của đất.

• Theo dõi biểu hiện của lá, đọt và trái sau mỗi lần điều chỉnh chế độ tưới.

Lượng nước phù hợp còn phụ thuộc vào loại đất, tuổi cây, thời tiết và tình trạng bộ rễ. Vì vậy, nhà vườn cần điều chỉnh theo điều kiện thực tế thay vì áp dụng một lịch tưới cố định cho mọi vườn.

5. Sâu bệnh gây hại trái non

Một nguyên nhân khác khiến sầu riêng rụng trái là sự tấn công của sâu hại và tác nhân gây bệnh. Nếu không được phát hiện sớm, các đối tượng này có thể làm tổn thương vỏ trái, cuống trái hoặc khiến trái bị thối.

Một số đối tượng cần lưu ý gồm:

Sâu đục trái: Sâu non đục vào vỏ và phần bên trong trái, thường để lại lỗ đục cùng chất thải màu nâu đen. Vết thương do sâu gây ra cũng có thể tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh xâm nhập.

Rệp sáp: Rệp bám trên bề mặt trái, chích hút nhựa và làm trái phát triển kém. Khi mật độ cao, rệp có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng trái và làm tăng nguy cơ rụng.

Bệnh thối trái: Bệnh thường phát triển thuận lợi trong điều kiện ẩm độ cao, mưa nhiều và vườn thông thoáng kém. Trái nhiễm bệnh có thể xuất hiện các đốm sẫm màu, mô bị nhũn hoặc những vùng thối lan rộng.

Cách khắc phục:

• Kiểm tra vườn định kỳ, chú ý bề mặt trái, cuống trái và những vị trí có dấu hiệu bất thường.

• Thu gom, xử lý trái bệnh và tàn dư thực vật theo hướng dẫn kỹ thuật.

• Tỉa cành hợp lý, duy trì độ thông thoáng của tán cây và cải thiện khả năng thoát nước.

• Xác định đúng đối tượng gây hại trước khi lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật.

• Sử dụng thuốc đúng đối tượng, liều lượng, thời điểm và thời gian cách ly theo nhãn sản phẩm.

Không nên phun thuốc tràn lan khi chưa xác định được nguyên nhân, vì việc sử dụng không phù hợp có thể làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến hệ sinh thái vườn.

>>>Xem thêm: hướng dẫn chi tiết cách sử dụng dây neo cành sầu riêng để tránh gãy cành 

II. Cách chăm sóc để hạn chế sầu riêng rụng trái

Hạn chế tình trạng sầu riêng rụng trái, nhà vườn cần phối hợp nhiều biện pháp thay vì chỉ tập trung vào một loại phân bón hoặc sản phẩm hỗ trợ giữ trái. (Nguồn Internet)

1. Theo dõi tình trạng cây theo từng giai đoạn

Giai đoạn từ xả nhị đến khi trái non phát triển là thời điểm cần theo dõi sát. Nhà vườn nên ghi nhận số lượng trái rụng, tình trạng cơi đọt, màu sắc lá và tốc độ phát triển của trái.

Nếu trái rụng nhiều bất thường, cần kiểm tra đồng thời các yếu tố như dinh dưỡng, độ ẩm đất, sức khỏe bộ rễ và dấu hiệu sâu bệnh.

2. Quản lý cơi đọt hợp lý

Cơi đọt cần được quản lý phù hợp với chu kỳ sinh trưởng của cây. Trước giai đoạn nuôi trái, nhà vườn nên chủ động xây dựng kế hoạch chăm sóc để hạn chế tình trạng đọt phát triển quá mạnh vào thời điểm nhạy cảm.

Khi cây đã đi đọt trong lúc mang trái, cần đánh giá mức độ phát triển của đọt, sức cây và tình trạng trái trước khi lựa chọn biện pháp xử lý. Không nên áp dụng một công thức chung cho mọi vườn.

3. Cân đối dinh dưỡng, tránh lạm dụng phân bón

Cây sầu riêng cần được cung cấp đầy đủ các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng theo nhu cầu thực tế. Việc bổ sung canxi, bo hoặc các chất dinh dưỡng khác cần dựa trên tình trạng cây và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.

Bón quá nhiều phân hoặc phối trộn nhiều sản phẩm cùng lúc không bảo đảm giữ trái tốt hơn. Trong một số trường hợp, việc sử dụng không đúng cách còn có thể làm tăng áp lực lên bộ rễ và gây mất cân đối dinh dưỡng.

4. Duy trì độ ẩm đất ổn định

Nhà vườn cần tránh để đất khô hạn kéo dài rồi tưới bù quá nhiều trong thời gian ngắn. Đồng thời, vườn phải có hệ thống thoát nước hiệu quả để hạn chế ngập úng, đặc biệt trong mùa mưa.

Việc theo dõi độ ẩm tại vùng rễ sẽ giúp điều chỉnh lượng nước phù hợp hơn so với chỉ dựa vào thời gian tưới cố định.

5. Chủ động kiểm soát sâu bệnh

Kiểm tra vườn thường xuyên giúp phát hiện sớm sâu đục trái, rệp sáp và các dấu hiệu bệnh thối trái. Khi phát hiện bất thường, cần xác định đúng tác nhân và áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Kết hợp vệ sinh vườn, quản lý tán cây, thoát nước và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng hướng dẫn sẽ giúp giảm nguy cơ sâu bệnh phát triển mạnh trong giai đoạn nuôi trái.

>>>Xem thêm: bí quyết kéo dài tuổi thọ của cơi đọt mang bông và trái 

III. Sầu riêng rụng trái nhiều có nên bón thêm phân hoặc phun thuốc giữ trái?

Khi thấy trái non rụng nhiều, một số nhà vườn có xu hướng tăng lượng phân bón hoặc sử dụng ngay các sản phẩm hỗ trợ giữ trái. Tuy nhiên, đây không phải lúc nào cũng là giải pháp phù hợp.

Nếu nguyên nhân là sốc nước, việc bổ sung thêm phân không giải quyết được vấn đề độ ẩm vùng rễ. Nếu cây đi đọt mạnh, cần xem xét lại quá trình quản lý cơi đọt. 

Trong trường hợp trái bị sâu bệnh tấn công, việc xác định và kiểm soát đúng tác nhân gây hại mới là ưu tiên. (Nguồn Internet)

Nhà vườn nên thực hiện theo các bước:

• Kiểm tra hiện tượng: Xác định trái rụng ở giai đoạn nào, rụng riêng lẻ hay đồng loạt.

• Quan sát cây và đất: Kiểm tra cơi đọt, lá, cuống trái, độ ẩm và tình trạng thoát nước.

• Xác định nguyên nhân: Đánh giá khả năng rụng sinh lý, mất cân đối dinh dưỡng, stress nước hoặc sâu bệnh.

• Điều chỉnh chăm sóc: Chọn biện pháp phù hợp và theo dõi phản ứng của cây trước khi tiếp tục điều chỉnh.

Nếu cần sử dụng phân bón lá, chất hỗ trợ sinh trưởng hoặc thuốc bảo vệ thực vật, nhà vườn nên tuân thủ hướng dẫn trên nhãn và tham khảo cán bộ kỹ thuật khi chưa xác định rõ nguyên nhân.

IV. Kết luận

Sầu riêng rụng trái có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến là rụng sinh lý, cây đi đọt, mất cân đối dinh dưỡng, sốc nước và sâu bệnh gây hại. Mỗi nguyên nhân đòi hỏi cách xử lý riêng. 

Nhà vườn không nên chỉ dựa vào một biểu hiện để quyết định bón phân hoặc phun thuốc. (Nguồn Internet)

Chủ động theo dõi vườn, quản lý cơi đọt, duy trì độ ẩm đất phù hợp, cung cấp dinh dưỡng cân đối và kiểm soát sâu bệnh đúng kỹ thuật là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế rụng trái, hỗ trợ cây phát triển ổn định và nâng cao hiệu quả sản xuất. 

Bài viết mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn phù hợp với tình trạng thực tế mỗi vườn, bà con vui lòng liên hệ hotline kỹ thuật của Vật tư Nông Nghiệp Bích Trâm: 032.669.3970