HƯỚNG DẪN Ủ PHÂN CHUỒNG BẰNG TRICHODERMA HIỆU QUẢ, HẠN CHẾ MÙI HÔI

Ủ phân chuồng bằng Trichoderma là phương pháp được nhiều nhà vườn áp dụng nhằm thúc đẩy quá trình phân hủy chất hữu cơ, cải thiện chất lượng phân bón và hạn chế mùi hôi trong quá trình ủ. Tuy nhiên, để phân chuồng hoai mục đồng đều, giảm nguy cơ mang mầm bệnh và phù hợp với cây trồng, người thực hiện cần chuẩn bị nguyên liệu, kiểm soát độ ẩm và tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng chế phẩm.

I. Vì sao nên ủ phân chuồng bằng Trichoderma?

Một số chủng còn có khả năng cạnh tranh với các vi sinh vật gây hại trong môi trường phù hợp (Nguồn Internet)

Trichoderma là nhóm nấm có khả năng phân giải nhiều hợp chất hữu cơ, đặc biệt là các thành phần như cellulose trong rơm rạ, thân cây và chất độn chuồng. 

Sử dụng chế phẩm Trichoderma đúng cách khi ủ phân chuồng có thể mang lại những lợi ích sau:

• Thúc đẩy phân hủy chất hữu cơ: Hỗ trợ quá trình phân giải phân gia súc, gia cầm và các phụ phẩm thực vật.

• Hạn chế mùi hôi: Khi đống ủ đủ độ ẩm, thông thoáng và phân hủy đúng cách, mùi hôi có thể giảm dần theo thời gian.

• Hỗ trợ cải thiện chất lượng phân hữu cơ: Tạo nguồn vật liệu hữu cơ hoai mục, góp phần cải thiện cấu trúc đất và khả năng giữ ẩm.

• Tận dụng phụ phẩm chăn nuôi: Giúp tái sử dụng phân chuồng, rơm rạ và chất độn chuồng, giảm lượng chất thải cần xử lý.

Cần lưu ý, Trichoderma không phải chất khử mùi tức thời và không bảo đảm tiêu diệt mọi mầm bệnh trong phân chuồng. Hiệu quả phụ thuộc vào chủng nấm, chất lượng chế phẩm và điều kiện ủ.

II. Chuẩn bị nguyên liệu trước khi ủ phân chuồng

Trước khi tiến hành, cần chuẩn bị đầy đủ nguyên liệu để quá trình ủ diễn ra thuận lợi (Nguồn Internet)

Nguyên liệu cần có:

• Phân chuồng: Phân bò, phân trâu, phân heo hoặc phân gia cầm.

• Chế phẩm Trichoderma: Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng và phù hợp với mục đích ủ phân.

• Chất độn hữu cơ: Rơm rạ, trấu, mùn cưa hoặc phụ phẩm thực vật đã được xử lý phù hợp.

• Nước sạch: Dùng để điều chỉnh độ ẩm.

• Bạt che: Giúp hạn chế mưa làm ướt đống ủ và giảm thất thoát chất dinh dưỡng.

Nên chọn vị trí ủ cao ráo, thoát nước tốt, cách xa giếng nước, ao hồ và khu vực sinh hoạt. Nền ủ cần hạn chế nước rỉ chảy trực tiếp ra môi trường.

III. Hướng dẫn ủ phân chuồng bằng Trichoderma từng bước

Bước 1: Chuẩn bị và phối trộn nguyên liệu

Loại bỏ rác, nilon và các vật liệu không phân hủy khỏi phân chuồng. Nếu sử dụng rơm rạ hoặc phụ phẩm thực vật có kích thước lớn, nên cắt nhỏ để tăng diện tích tiếp xúc và hỗ trợ phân hủy.

Trộn phân chuồng với chất độn hữu cơ theo tình trạng nguyên liệu thực tế. Phân quá ướt cần bổ sung vật liệu khô để tăng độ tơi xốp; nguyên liệu quá khô cần được làm ẩm trước khi ủ.

Không nên sử dụng phân chuồng lẫn hóa chất, chất thải công nghiệp hoặc các thành phần không phù hợp để sản xuất phân hữu cơ.

Bước 2: Điều chỉnh độ ẩm

Độ ẩm là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động của vi sinh vật trong đống ủ. Với phương pháp ủ hiếu khí, độ ẩm khoảng 50–60% thường là mức tham khảo phù hợp.

Có thể kiểm tra sơ bộ bằng cách nắm một nắm nguyên liệu đã trộn:

• Nếu nguyên liệu quá khô, dễ vụn và không kết dính, cần bổ sung nước từ từ.

• Nếu nguyên liệu kết thành khối nhẹ, có cảm giác ẩm nhưng không chảy nước khi bóp, độ ẩm có thể tương đối phù hợp.

• Nếu nước chảy ra nhiều hoặc đống ủ nhão, cần bổ sung chất độn khô và cải thiện độ thông thoáng.

Phép thử bằng tay chỉ mang tính ước lượng. Khi cần kiểm soát chính xác, nên sử dụng thiết bị đo độ ẩm.

Bước 3: Bổ sung chế phẩm Trichoderma

Hòa hoặc phối trộn chế phẩm theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Liều lượng sử dụng cần căn cứ vào mật độ vi sinh vật, dạng chế phẩm và khối lượng nguyên liệu cần xử lý.

Nếu sản phẩm yêu cầu hòa với nước, nên dùng nước sạch và thực hiện đúng hướng dẫn về thời gian sử dụng dung dịch sau khi pha. Trộn chế phẩm đồng đều vào nguyên liệu để vi sinh vật có điều kiện tiếp xúc với chất hữu cơ.

Không tự ý tăng liều với suy nghĩ càng nhiều chế phẩm thì phân càng nhanh hoai. Đồng thời, tránh để chế phẩm tiếp xúc với nhiệt độ quá cao hoặc hóa chất có thể làm giảm khả năng sống của vi sinh vật.

Bước 4: Gom đống ủ và che phủ

Gom nguyên liệu thành đống có kích thước phù hợp với lượng phân và điều kiện thông khí. Đống ủ cần đủ lớn để giữ nhiệt nhưng không được nén chặt khiến không khí khó lưu thông.

Dùng bạt che phía trên để tránh mưa trực tiếp và hạn chế thất thoát độ ẩm. Không bọc kín hoàn toàn đống ủ theo cách cản trở trao đổi không khí nếu áp dụng phương pháp ủ hiếu khí.

Trong những ngày đầu, cần theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và mùi. Nhiệt độ tăng có thể là dấu hiệu hoạt động phân hủy diễn ra, nhưng không nên chỉ dựa vào nhiệt độ để kết luận phân đã an toàn hoặc hoai mục hoàn toàn.

Bước 5: Đảo trộn và kiểm tra đống ủ

Đảo trộn giúp bổ sung oxy, phân phối độ ẩm và nhiệt độ tương đối đồng đều trong đống ủ. Thời điểm đảo cần căn cứ vào nhiệt độ, độ ẩm, mùi và tình trạng nguyên liệu; không nhất thiết phải đảo theo một lịch cố định cho mọi loại phân chuồng.

Nếu đống ủ có mùi hôi nồng, nguyên liệu nhão hoặc xuất hiện nhiều nước rỉ, cần kiểm tra khả năng thiếu oxy và dư ẩm. Có thể bổ sung chất độn khô, đảo tơi và cải thiện hệ thống thoát nước.

Khi thao tác, nên sử dụng găng tay, khẩu trang và dụng cụ bảo hộ phù hợp để hạn chế tiếp xúc với bụi, vi sinh vật và khí phát sinh từ phân chuồng.

Bước 6: Theo dõi đến khi phân hoai mục

Thời gian ủ phụ thuộc vào loại phân, tỷ lệ phối trộn, kích thước đống ủ, điều kiện môi trường và chế phẩm sử dụng. Vì vậy, không có một mốc thời gian duy nhất phù hợp với tất cả trường hợp.

Phân đã hoai mục thường có màu nâu sẫm, kết cấu tương đối tơi, nguyên liệu ban đầu khó nhận biết và mùi hôi đặc trưng giảm rõ rệt. Tuy nhiên, các dấu hiệu cảm quan không đủ để xác nhận phân đã được xử lý an toàn.

Với phân gia cầm, phân heo hoặc nguyên liệu có nguy cơ mang mầm bệnh cao, cần áp dụng quy trình xử lý có kiểm soát nhiệt độ và thời gian phù hợp. 

>>>Xem thêm: Công thức dưỡng lá sầu riêng chuẩn

Nếu dùng cho cây thực phẩm, nên tuân thủ yêu cầu an toàn của địa phương và hướng dẫn kỹ thuật liên quan (Ảnh Internet)

IV. Cách ủ phân chuồng bằng Trichoderma hạn chế mùi hôi

Mùi hôi thường phát sinh khi chất hữu cơ phân hủy trong điều kiện thiếu oxy, độ ẩm quá cao hoặc tỷ lệ nguyên liệu chưa phù hợp. Để hạn chế tình trạng này, cần chú ý những yếu tố sau:

Không để đống ủ quá ướt: Phân chuồng nhiều nước dễ bị nén chặt, cản trở lưu thông không khí. Bổ sung rơm rạ, trấu hoặc vật liệu hữu cơ khô phù hợp có thể giúp cải thiện độ tơi xốp.

Duy trì thông khí: Với phương pháp ủ hiếu khí, cần đảo trộn khi nguyên liệu bị nén hoặc xuất hiện dấu hiệu thiếu oxy. Đống ủ quá chặt có thể làm tăng mùi khó chịu.

Che mưa và quản lý nước rỉ: Bạt che và nền thoát nước tốt giúp hạn chế nước mưa cuốn chất hữu cơ, chất dinh dưỡng ra môi trường.

Sử dụng đúng chế phẩm: Trichoderma cần được dùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên xem chế phẩm là giải pháp thay thế cho việc kiểm soát độ ẩm, thông khí và nhiệt độ.

Không dùng phân chưa hoai mục: Phân chưa ổn định có thể tiếp tục sinh nhiệt, phát sinh mùi và gây bất lợi cho rễ cây khi bón trực tiếp.

V. Phân chuồng ủ bằng Trichoderma dùng cho cây trồng như thế nào?

Sau khi được xử lý và hoai mục phù hợp, phân chuồng có thể được sử dụng để bổ sung chất hữu cơ cho đất, cải thiện kết cấu đất và hỗ trợ hoạt động của hệ vi sinh vật đất.

Lượng bón cần căn cứ vào loại cây trồng, tuổi cây, đặc tính đất, chất lượng phân và nhu cầu dinh dưỡng. Không nên sử dụng một liều lượng chung cho mọi loại cây.

Với rau ăn lá, rau ăn củ và các loại cây có phần thu hoạch tiếp xúc trực tiếp với đất, cần đặc biệt chú ý đến nguy cơ vi sinh vật gây bệnh từ phân chuồng chưa xử lý đúng cách. Không bón phân tươi trực tiếp lên phần cây ăn được.

Ngoài ra, phân chuồng hoai mục vẫn cần được phối hợp với chế độ dinh dưỡng phù hợp. Không nên xem phân hữu cơ là nguồn cung cấp đầy đủ mọi chất dinh dưỡng cho cây trong mọi điều kiện.

>>>Xem thêm: 10 BỆNH THƯỜNG GẶP Ở CÂY SẦU RIÊNG: NHẬN BIẾT VÀ KHẮC PHỤC

VI. Kết luận

Ủ phân chuồng bằng Trichoderma là giải pháp hỗ trợ xử lý phụ phẩm chăn nuôi và tạo nguồn phân hữu cơ cho cây trồng. Để đạt hiệu quả, cần phối trộn nguyên liệu hợp lý, duy trì độ ẩm phù hợp, bảo đảm thông khí và sử dụng chế phẩm theo đúng hướng dẫn. Đặc biệt, cần kiểm soát quá trình xử lý mầm bệnh và chỉ sử dụng phân khi đạt yêu cầu an toàn, thay vì chỉ dựa vào mùi hoặc màu sắc để đánh giá.

 Bài viết mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn phù hợp với tình trạng thực tế mỗi vườn, bà con vui lòng liên hệ hotline kỹ thuật của Vật tư Nông Nghiệp Bích Trâm: 032.669.3970