KINH NGHIỆM ĐIỀU CHỈNH ÁNH SÁNG VÀ PHÂN TẦNG TÁN KHI TRỒNG XEN SẦU RIÊNG VỚI CÁC LOẠI CÂY ĂN TRÁI NGẮN NGÀY KHÁC

Trồng xen sầu riêng với các loại cây ăn trái ngắn ngày khác là giải pháp được nhiều nhà vườn áp dụng nhằm tận dụng diện tích đất và tăng hiệu quả sản xuất trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, để cây sầu riêng phát triển thuận lợi, việc điều chỉnh ánh sáng và phân tầng tán cần được thực hiện hợp lý nhằm hạn chế cạnh tranh giữa các loại cây. Vậy cần lưu ý những gì để vừa khai thác hiệu quả cây xen canh, vừa đảm bảo điều kiện sinh trưởng cho sầu riêng? Hãy cùng Vật tư Nông nghiệp Bích Trâm tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

I. Vì sao cần quan tâm đến ánh sáng khi trồng xen sầu riêng?

Ánh sáng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình quang hợp và sinh trưởng của cây sầu riêng. Trong giai đoạn cây còn nhỏ, sầu riêng cần lượng ánh sáng phù hợp để phát triển bộ lá, thân và hệ rễ khỏe mạnh.

Khi thực hiện trồng xen sầu riêng với các loại cây ăn trái ngắn ngày khác, nếu cây xen canh phát triển quá nhanh hoặc có tán quá rộng sẽ làm giảm lượng ánh sáng đến với cây sầu riêng. Điều này có thể dẫn đến nhiều hệ quả như:

- Cây phát triển thân cao, yếu do vươn tìm ánh sáng.

- Tán cây mất cân đối.

- Bộ lá thưa và khả năng quang hợp giảm.

- Tăng độ ẩm trong vườn, tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.

- Kéo dài thời gian kiến thiết cơ bản.

Vì sao cần quan tâm đến ánh sáng khi trồng xen sầu riêng (Ảnh Internet)

Ngược lại, khi ánh sáng được phân bổ hợp lý, cây sầu riêng sẽ sinh trưởng đồng đều, hình thành bộ khung tán khỏe và tạo nền tảng tốt cho giai đoạn ra hoa, đậu trái sau này.

>>>Xem thêm: KỸ THUẬT TRỒNG SẦU RIÊNG XEN CÀ PHÊ HIỆU QUẢ, TỐI ĐA NĂNG SUẤT

II. Phân tầng tán là gì và có vai trò như thế nào?

Phân tầng tán là cách bố trí các nhóm cây trong cùng khu vực canh tác theo độ cao tán khác nhau nhằm tận dụng tối đa nguồn ánh sáng tự nhiên.

Trong mô hình trồng xen sầu riêng với các loại cây ăn trái ngắn ngày khác, nguyên tắc phân tầng giúp:

- Hạn chế cạnh tranh ánh sáng giữa các loại cây.

- Tận dụng hiệu quả không gian theo chiều cao.

- Tạo sự thông thoáng cho vườn.

- Giảm áp lực sâu bệnh.

- Duy trì tốc độ sinh trưởng ổn định cho cây sầu riêng.

Thay vì để các loại cây phát triển tự do, việc kiểm soát chiều cao và tán lá sẽ giúp toàn bộ khu vườn vận hành hiệu quả hơn.

III. Nguyên tắc điều chỉnh ánh sáng khi trồng xen sầu riêng

1. Ưu tiên ánh sáng cho cây sầu riêng

Trong mọi mô hình xen canh, sầu riêng vẫn là cây trồng chính. Vì vậy, mọi hoạt động cắt tỉa, tạo tán hay bố trí cây xen đều cần đảm bảo cây sầu riêng nhận được lượng ánh sáng phù hợp.

Các cây xen canh không nên che phủ trực tiếp phần ngọn hoặc tán chính của cây sầu riêng non.

2. Duy trì độ thông thoáng trong vườn

Một khu vườn quá rậm rạp sẽ khiến ánh sáng khó xuyên xuống các tầng thấp.

Nhà vườn nên thường xuyên:

- Tỉa cành vượt.

- Loại bỏ cành sâu bệnh.

- Điều chỉnh mật độ cây xen canh.

- Kiểm soát chiều cao của các cây phát triển nhanh.

Điều này giúp ánh sáng phân bổ đồng đều hơn trong toàn bộ vườn.

3. Theo dõi sự thay đổi của tán cây theo từng năm

Ở giai đoạn đầu, khoảng trống giữa các hàng sầu riêng còn lớn nên việc xen canh khá thuận lợi. Tuy nhiên khi cây bắt đầu mở rộng tán, nhu cầu ánh sáng cũng tăng lên.

Do đó, nhà vườn cần điều chỉnh mô hình xen canh theo từng giai đoạn thay vì duy trì cố định trong nhiều năm.

Theo dõi sự thay đổi của tán cây theo từng năm (Ảnh Internet)

IV. Các nhóm cây ăn trái ngắn ngày phù hợp để trồng xen

1. Chuối

Chuối là loại cây được nhiều nhà vườn lựa chọn khi trồng xen sầu riêng với các loại cây ăn trái ngắn ngày khác.

Ưu điểm:

- Thời gian cho thu hoạch nhanh.

- Dễ chăm sóc.

- Có khả năng che chắn gió cho sầu riêng non.

- Tạo độ ẩm cho khu vực canh tác.

Tuy nhiên, cần thường xuyên tỉa bớt lá già và kiểm soát số lượng cây con để tránh che khuất ánh sáng.

2. Đu đủ

Đu đủ có chiều cao vừa phải và thời gian cho trái tương đối ngắn.

Ưu điểm:

- Tận dụng tốt khoảng trống giữa các hàng sầu riêng.

- Bộ rễ không cạnh tranh mạnh với sầu riêng.

- Dễ thu hoạch và quản lý.

Nhà vườn nên bố trí mật độ hợp lý để hạn chế tình trạng che bóng khi cây trưởng thành.

3. Ổi

Ổi là cây ăn trái có khả năng sinh trưởng nhanh và cho thu hoạch sớm.

Tuy nhiên, đây cũng là loại cây dễ phát triển tán rộng nếu không được cắt tỉa thường xuyên. Vì vậy, khi trồng xen cần chú ý khống chế chiều cao và kích thước tán.

4. Chanh không hạt

Chanh không hạt có giá trị kinh tế khá ổn định và phù hợp với nhiều vùng canh tác.

Nếu được bố trí đúng mật độ và quản lý tốt tán lá, đây là lựa chọn có thể mang lại nguồn thu trong thời gian chờ sầu riêng cho trái.

>>>Xem thêm: KỸ THUẬT LÀM ĐẤT TRỒNG SẦU RIÊNG ĐỂ CÂY CHO NĂNG SUẤT CAO

V. Cách phân tầng tán hiệu quả trong vườn sầu riêng xen canh

1. Xác định sầu riêng là tầng tán chính

Trong mô hình trồng xen sầu riêng với các loại cây ăn trái ngắn ngày khác, sầu riêng luôn là cây trồng chủ lực nên cần được ưu tiên về không gian sinh trưởng và khả năng tiếp nhận ánh sáng. Ngay từ giai đoạn đầu, nhà vườn nên định hình thân chính, lựa chọn các cành cấp 1 khỏe mạnh và tạo bộ khung tán cân đối để cây phát triển ổn định về sau.

2. Bố trí cây xen canh theo chiều cao hợp lý

Các loại cây xen canh nên được sắp xếp theo nguyên tắc tầng thấp đến tầng trung bình, tránh để chiều cao vượt quá hoặc che phủ phần ngọn của cây sầu riêng. Cách bố trí này giúp tận dụng không gian trong vườn nhưng vẫn đảm bảo ánh sáng có thể xuyên đều đến các tầng tán khác nhau.

3. Thường xuyên cắt tỉa để kiểm soát tán cây

Dù lựa chọn loại cây xen canh nào, nhà vườn cũng cần theo dõi tốc độ sinh trưởng và thực hiện cắt tỉa định kỳ. Việc loại bỏ cành già, cành mọc rậm hoặc phát triển vượt tán giúp duy trì độ thông thoáng, hạn chế tình trạng cạnh tranh ánh sáng giữa các loại cây.

4. Điều chỉnh mật độ cây theo từng giai đoạn

Khi sầu riêng còn nhỏ, khoảng cách giữa các hàng cây khá rộng nên có thể tận dụng để trồng xen với mật độ phù hợp. Tuy nhiên, khi tán sầu riêng bắt đầu mở rộng, cần giảm dần số lượng cây xen canh hoặc loại bỏ những cây phát triển mạnh để dành không gian cho cây chính.

5. Tận dụng tầng thấp bằng cây che phủ đất

Ngoài cây ăn trái ngắn ngày, nhà vườn có thể kết hợp các loại cây họ đậu hoặc cây che phủ đất ở tầng thấp. Nhóm cây này giúp hạn chế cỏ dại, giữ ẩm cho đất và cải thiện môi trường canh tác mà không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiếp nhận ánh sáng của sầu riêng.

Tận dụng tầng thấp bằng cây che phủ đất (Ảnh Internet)

V. Những sai lầm thường gặp khi điều chỉnh ánh sáng trong mô hình xen canh

- Trồng cây xen canh quá dày: Đây là lỗi phổ biến khiến ánh sáng bị cản trở đáng kể. Mật độ quá dày không chỉ làm giảm khả năng quang hợp của sầu riêng mà còn làm tăng độ ẩm trong vườn.

- Không cắt tỉa tán định kỳ: Nhiều nhà vườn tập trung chăm sóc cây sầu riêng nhưng lại bỏ qua việc quản lý tán cây xen canh. Khi tán phát triển tự do, chúng có thể nhanh chóng che phủ khu vực xung quanh và cạnh tranh ánh sáng với cây chính.

- Giữ cây xen canh quá lâu: Một số cây ăn trái ngắn ngày vẫn được giữ lại ngay cả khi sầu riêng bắt đầu khép tán. Điều này làm gia tăng cạnh tranh về ánh sáng, nước và dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của vườn sầu riêng.

- Không theo dõi hướng chiếu sáng: Ánh sáng mặt trời thay đổi theo mùa và theo vị trí trong ngày. Nếu không quan sát thường xuyên, nhà vườn có thể bỏ sót những khu vực bị che bóng kéo dài làm ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây.

>>>Xem thêm: CÓ NÊN XEN CANH TRONG VƯỜN SẦU RIÊNG KHÔNG?

Trồng xen sầu riêng với các loại cây ăn trái ngắn ngày khác là giải pháp giúp tận dụng diện tích đất và nâng cao hiệu quả sản xuất trong giai đoạn đầu của vườn sầu riêng. Tuy nhiên, để mô hình hoạt động hiệu quả, việc điều chỉnh ánh sáng và phân tầng tán cần được thực hiện hợp lý nhằm hạn chế cạnh tranh giữa các loại cây. Khi được bố trí khoa học và quản lý phù hợp, khu vườn sẽ duy trì được độ thông thoáng, tận dụng tốt nguồn sáng tự nhiên và tạo điều kiện thuận lợi cho cây sầu riêng phát triển lâu dài.

Bài viết mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn phù hợp với tình trạng thực tế mỗi vườn, bà con vui lòng liên hệ hotline kỹ thuật của Vật tư Nông Nghiệp Bích Trâm: 032.669.3970